نشست برخط «مکانیسم ماشه؛ از ابعاد حقوقی و سیاسی تا چالش‌ها و سناریوهای امنیتی-راهبردی» برگزار شد
به گزارش روابط عمومی اندیشکده‌های حکمرانی و قانونگذاری مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، نشست «مکانیسم ماشه؛ از ابعاد حقوقی و سیاسی تا چالش‌ها و سناریوهای امنیتی-راهبردی» روز شنبه، ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۴، به‌صورت برخط برگزار شد.
در این نشست، در ابتدا، دکتر مجید سروند، معاون امور پژوهشی و کارگروه‌های ستاد مرکزی اندیشکده‌ها و دبیر نشست، هدف از این جلسه را ارائه نگاهی همه‌جانبه به مکانیسم ماشه دانست؛ از اینکه در برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ چطور تعریف شده، تا اینکه چه پیامدهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی می‌تواند برای ایران و منطقه داشته باشد.
وی گفت: در این نشست می‌خواهیم بفهمیم اگر این سازوکار فعال شود یا حتی تعلیق شده و بی‌اثر بماند، چه تأثیری بر دیپلماسی، اقتصاد و ثبات منطقه می‌گذارد و ایران چه گزینه‌هایی برای مدیریت این وضعیت پیش‌رو دارد. درواقع می‌خواهیم با کنار هم گذاشتن نگاه‌های حقوقی، سیاسی و امنیتی تصویری روشن‌تر و واقعی‌تر از آینده احتمالی این پرونده به‌دست آوریم.
در ادامه، دکتر ابراهیم متقی، استاد دانشگاه تهران، به‌عنوان اولین سخنران، به تأثیرات زیانبار عملیاتی شدن مکانیسم ماشه اشاره داشت که از سیاست تا اقتصاد و تا معضلات اجتماعی را دربر می‌گیرد و حتی می‌تواند آزادی عمل ایالات متحده و اسرائیل را برای اقدام نظامی افزایش دهد. ایشان همچنین تعاریفی از اسنپ بک و مکانیسم ماشه ارائه دادند.
به باور دکتر متقی، در سه ماه گذشته حوزه دیپلماسی ایران موفقیت چندانی نداشته و نتوانسته مطلوبیت و اثربخشی لازم را نشان دهد. او با تأکید بر ضرورت عملکرد قوی‌تر در روزهای باقی‌مانده، پیشنهاد کرد که ضمن مقاومت در حوزه موشکی و اقتصادی، می‌توان در موضوعات هسته‌ای امتیازات مهمی جهت دستیابی به تعامل ارائه کرد.بررسی جایگاه حقوقی و پیامدهای فعال‌سازی مکانیسم ماشه در نشست اندیشکده‌ها
سخنران دوم، دکتر شهرام فتاحی، دبیر اندیشکده کرمانشاه و استاد روابط بین‌الملل، به جایگاه حقوقی الزام‌آور و یک‌طرفه مکانیسم ماشه در برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ پرداخته و ناترازی در تعهدات متقابل را مورد بحث قرار داد. او این مکانیزم را «بمب ساعتی الزام‌آور» در توافقی غیرالزام‌آور خواند و تبعات نهایی فعال‌سازی آن را در ابعاد سیاست داخلی و سیاست بین‌الملل تشریح کرد.
در ادامه، دکتر رضا رحیم‌پور، عضو شورای علمی اندیشکده زنجان و استاد علوم سیاسی، فعال‌سازی اسنپ بک برای بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران از سوی غربی‌ها را بیش از آنکه ابزاری حقوقی بداند، ابزاری سیاسی دانست. وی با اشاره به عدم پایبندی آمریکا و اروپا به تعهدات برجامی، پیامدهای روانی اقتصادی، بحران‌آفرینی در منطقه غرب آسیا، تضعیف شورای امنیت و بی‌اعتباری آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را از آثار این اقدام برشمرد.
رحیم‌پور تأکید کرد که فعال‌سازی اسنپ بک، نظم نوین جهانی را تغییر شکل می‌دهد و موجب تقابل جدی بلوک شرق (روسیه و چین) با غرب می‌شود. او همچنین کاهش اعتماد به نهادهای بین‌المللی و گرایش کشورها به افزایش توان نظامی برای بازدارندگی را از نتایج این روند دانست.به‌نظر وی، راهکار جمهوری اسلامی ایران برای خروج از بحران تحمیلی، ضمن افزایش توان دفاعی و تعلیق بازرسی‌های آژانس، فعال‌سازی دیپلماسی منطقه‌ای با تفاهم‌نامه‌ها و اتحادهای دو و چندجانبه با کشورهای منطقه و سازمان‌های بین‌المللی مانند شانگهای، بریکس، شورای همکاری خلیج فارس و کنفرانس کشورهای اسلامی است. همچنین با تشویق قدرت‌های منطقه‌ای به تشکیل «ناتو شرق» و تداوم مذاکره عقلانی درباره پرونده هسته‌ای می‌توان سطح منازعه را کاهش داد.