به گزارش روابط عمومی اندیشکده های حکمرانی و قانون گذاری استانی , در چارچوب سلسله نشست‌های «سرزمین توانایی‌ها» با هدف ظرفیت‌سنجی استان‌های کشور، «منطقه آزاد تجاری-صنعتی اینچه‌برون» به عنوان یکی از پیشران‌های توسعه ملی و حلقه‌های کلیدی در پازل ژئواکونومیک ایران مورد واکاوی قرار گرفت.
منطقه آزاد اینچه‌برون با وسعت ۱۲,۵۷۷ هکتار و موقعیت ممتاز در نقطه تلاقی سه کریدور بین‌المللی (شمال-جنوب، شرق-غرب و KTAI)، نقشی فراتر از یک منطقه مرزی ایفا می‌کند. با توجه به تنگناهای ژئوپلیتیک و محدودیت‌های مسیرهای دریایی جنوب در شرایط تحریم، مسیر ریلی شیان (چین) – اینچه‌برون به عنوان «امن‌ترین» و «سریع‌ترین» (متوسط ۱۲ روز) مسیر تأمین کالاهای اساسی و ترانزیت کالا به اروپا، یک مزیت استراتژیک برای کشور است.
تقویت این کریدور نه تنها تهدید ناشی از محاصره‌های دریایی را خنثی می‌کند، بلکه با تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری، قدرت چانه‌زنی بین‌المللی ایران را ارتقا می‌بخشد.
بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که مانع اصلی توسعه‌نیافتگی این منطقه، نه فقدان قوانین بالادستی، بلکه «کاستی‌های حکمرانی» و «عدم وفاق اجرایی» است. محورهای آسیب‌شناسانه نشست عبارتند از:
عدم تمکین برخی دستگاه‌های اجرایی (مانند راه‌آهن و دستگاه‌های مرتبط) نسبت به قوانین مناطق آزاد، منجر به فرسایش اداری و کندی در صدور مجوزها و فعالیت شرکت‌ها شده است.
پراکندگی تصمیم‌گیری‌ها و نبود یک نهاد فرابخشی با اختیارات تام برای مدیریت یکپارچه کریدورها، مانع انسجام عملیاتی است.
چالش اصلی پروژه‌های زیرساختی، ناکارآمدی در تخصیص اعتبارات مصوب است که پروژه‌های کلیدی را با توقف مواجه کرده است.
برای تبدیل اینچه‌برون به یک هاب صنعتی و لجستیک بین‌المللی، راهبردهای ذیل ضرورت دارد:
بهره‌گیری از پیوندهای قومیتی و ظرفیت‌های نخبگان و علمای اهل سنت در گلستان برای تعمیق روابط دیپلماتیک با ترکمنستان و قزاقستان. فعال‌سازی گروه دوستی پارلمانی جهت رفع چالش‌های تفاهم‌نامه‌های دوجانبه، اولویت کلیدی است.
استفاده حداکثری از تفویض اختیارات ریاست‌جمهوری به استانداران برای حل مسائل خرد و کلان استانی (از جمله ایجاد بازارچه‌های مرزی و هاب‌های صنعتی) بدون نیاز به ارجاعات مکرر به پایتخت.
بازطراحی «منطقه آزاد» به عنوان یک فضای پویا برای تولید، بسته‌بندی مجدد و ترانزیت کالا بدون پیچیدگی‌های گمرکی سنتی.
تدوین استراتژی ملی لجستیک که در آن، تمامی زنجیره از مرز سرخس تا بندر امیرآباد و اینچه‌برون به عنوان یک «گلوگاه لجستیکی واحد» دیده شود.
گذار از اقتصاد سنتیِ کشاورزی‌محور در استان گلستان به «اقتصاد کریدورمحور»، نیازمند یک «اراده سیستماتیک» در لایه‌های عالی حکمرانی است. منطقه آزاد اینچه‌برون نه یک پروژه استانی، بلکه یک «مگاپروژه ملی» است که موفقیت آن در گرو اصلاح فرآیندهای حکمرانی، تسهیلگری گمرکی و تقویت دیپلماسی ترانزیتی است. تبدیل شدن به قطب لجستیکی منطقه، نیازمند گذار از چالش‌های نهادی و رسیدن به یک وفاق همه‌جانبه میان تمام ذی‌نفعان دولتی و بخش خصوصی است.